ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ

Guru Angad Dev Ji ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਇਤਿਹਾਸ

Guru Angad Dev Ji ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ Guru Nanak Dev Ji ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸੰਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਜਨਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਮਾਰਚ 1504 ਨੂੰ ਮੱਤੇ ਦੀ ਸਰਾਇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਲੇਹਣਾ ਜੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਮਲ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਾਤਾ ਰਾਮੋ ਜੀ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਵਾਲੇ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਲੇਹਣਾ ਜੀ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ

ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਲੇਹਣਾ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਜੋਧਾ ਜੀ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਬਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚੇ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਲੇਹਣਾ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1539 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਅਤੇ “ਅੰਗਦ” ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਵਰਗਾ।”

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ

1. ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ।

2. ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਏ।

3. ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕੁਸ਼ਤੀ, ਵਿਆਯਾਮ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

4. ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਬਿਨਾ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

5. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਭਾਲ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ।

ਜੋਤੀ ਜੋਤ

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ 1552 ਵਿੱਚ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ Guru Amar Das Ji ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ।