ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ (1687 – 1704) ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।

1. ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਫਰਵਰੀ, 1687 ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਸਥਾਨ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ:

• ਵਿੱਦਿਆ ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਫਲਸਫੇ ਅਤੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਕੜ ਬਣਾਈ।

• ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰਬਾਜ਼ੀ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।

• ਖ਼ਾਲਸਾ ਪਛਾਣ: ਸੰਨ 1699 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ) ਛਕਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਬਣੇ।

2. ਸੈਨਿਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ

ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੈਨਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਯੁੱਧ-ਨੀਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਲੇਰੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛਡਾਉਣਾ (1700)

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾ ਉਦੋਂ ਵਾਪਰੀ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਫਰਿਆਦ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਚੌਧਰੀ, ਜਾਬਰ ਖਾਨ (ਦੇਵ ਦਾਸ) ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਵ-ਵਿਆਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਿਜ਼ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੀ ਨੇ 100 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਛਡਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ।

ਨਿਰਮੋਹਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜੰਗ (1702)

ਜਦੋਂ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਰਮੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਈ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਯੁੱਧ ਕਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਮਨਵਾਇਆ।

3. ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣਾ ਅਤੇ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਦੀ ਜੰਗ (1704)

ਸੰਨ 1704 ਤੱਕ, ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਰਾਸ਼ਨ-ਪਾਣੀ ਬੰਦ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੰਘ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਅਖੀਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਗਊ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਦਸੰਬਰ 1704 ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਮੇਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਕੀ ਕਾਫ਼ਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕੇ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਵਾਈ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਛੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਅਣਮੁੱਲੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਏ।

4. ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ

ਸਰਸਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ (ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ) ਅਤੇ ਮਹਿਜ਼ 40 ਸਿੰਘ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਇੱਕ ਕੱਚੀ ਹਵੇਲੀ (ਗੜ੍ਹੀ) ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।

7 ਦਸੰਬਰ, 1704 ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ 40 ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਸਿੰਘ।

ਯੁੱਧ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ

ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ। ਜਦੋਂ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੀਰ ਅਤੇ ਗੋਲੀ-ਸਿੱਕਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਪੰਜ-ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਜੱਥੇ ਬਾਹਰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਲਗੇ। ਇਹ ਜੱਥੇ ਗੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗੇ ਲਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਪਸਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫਟਕਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਲਾਸਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ

ਜਦੋਂ ਕਈ ਸੂਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੜਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੜੇ ਫ਼ਖਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਸਜਾਏ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵੱਲ ਤੋਰਿਆ।

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰਦਿਆਂ ਹੀ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਨੇਜ਼ੇ (ਬਰਛੇ) ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਮਾਰ-ਧਾੜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਤ੍ਰਾਹ-ਤ੍ਰਾਹ ਕਰ ਉੱਠੀਆਂ। ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨੇਜ਼ਾ ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਕਮਾਂਡਰ ਦੀ ਫੌਲਾਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਸੂਤ ਲਈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਹੇ। ਅਖੀਰ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕਈ ਘਾਤਕ ਜ਼ਖਮ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ-ਲੜਦਿਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ।

ਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲਾਡਲੇ ਸਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਈ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਪੁੱਤਰ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਉਮਰ 14 ਸਾਲ) ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ-ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜੂਝ ਕੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਯਾਦ

ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨੀ, ਅਗਵਾਈ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਦੇ ਨਾ ਝੁਕਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (SAS Nagar): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਮੋਹਾਲੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ 'ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

• ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ: ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹਫ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।